یاما و نیاما چیست؟ 10 اصل اخلاقی یوگا برای آرامش و زندگی بهتر
بیشتر افراد وقتی نام یوگا را میشنوند، فقط به حرکات بدنی و وضعیتهای کششی فکر میکنند. اما حقیقت این است که یوگا بسیار عمیقتر از آساناهاست. طبق آموزههای حکیم پاتانجلی، مسیر یوگا یک مسیر هشتگانه است که دو اصل اول و پایهای آن، یاما و نیاما نام دارند.
یاما به قوانین و انضباط اخلاقی در ارتباط با دیگران مربوط میشود.
نیاما به آیین و انضباط فردی و مراقبت از خود مربوط است.
این دو اصل، مکمل یکدیگر هستند و هدف مشترکی دارند: شکلدهی به رفتارها و نگرشهای اخلاقی انسان. به همین دلیل در صمدی یوگا تصمیم گرفتیم هر دو را در یک مقاله و به صورت کامل برای شما توضیح دهیم.
یاما و نیاما در یوگای هشتگانه، اصولی هستند که نحوه ارتباط ما با دیگران و نحوه مراقبت از خودمان را مشخص میکنند. اگر میخواهید زندگی سالمتر، آرامتر و معنادارتری داشته باشید، این دو اصل نقطه شروع واقعی هستند.
پاتانجلی در یوگا سوتراها، مسیر هشتگانهای را برای پاکسازی جسم و ذهن ترسیم کرده است. بعد از یاما و نیاما، سایر اصول به ترتیب عبارتند از:
وضعیتهای یوگا (آسانا)
تنظیم و کنترل نفس (پرانایاما)
قطع حواس از دنیای ملموسات و محسوسات (پراتیهارا)
تمرکز (دارانا)
مراقبه (دیانا)
رسیدن به وحدت (سامادی)
برای آشنایی بیشتر با کل مسیر هشتگانه، میتوانید مقاله یوگا چیست را نیز مطالعه کنید.
یوگا چیزی فراتر از آساناها است. یوگا درواقع راه و روشی برای داشتن زندگی سالم و بانشاط و متعالی است.
باید توجه داشت که وقتی در تاپاس درمورد پاکسازی از طریق گرما صحبت میشود منظور پاکسازی سموم بدن از طریق عرق کردن در یک کلاس یوگا نیست، بلکه تحمل گرما و آتش ناراحتی ذهنی است، زمانی که یک الگوی عادات همیشگی ذهنی در برابر الگوی جدید قرار میگیرد، ذهن ما مقاومت کرده و شروع به آشفتگی میکند.
همانطور که در کتاب یوگای خرد و فرزانگی آمده است: «یوگی، منیت و ریشه امیال ذهنی را همچون آتشی که چوب را می سوزاند از بین میبرد. همه چیز را در مقابل آن متعالی قربانی میکند و خود را بدون قید و شرط تسلیم کامل وجود متعال میکند.»
شاید در برخورد اولیه با مفاهیم یوگا با خود بگوییم که: «خب، من خشن نیستم و همیشه حقیقت را میگویم.» اما باید توجه داشته باشیم که خشونت، عدم صداقت، و دزدی جلوههای ظریفتری هم دارند. خشونت فقط یک سلاح به دست گرفتن و شلیک کردن نیست. خشونت میتواند در روشهای خشنی که با خودمان رفتار میکنیم، مثلا برای طور خاصی شدن، ژست خاصی را گرفتن یا دویدن برای عقب نماندن یا رقابت با همکلاسیها، بروز کند. تمرین عدم مالکیت و وابستگی (aparigraha) در یاما را میتوان در رها کردن کینههای قدیمی تجربه کرد.
یوگا چیزی فراتر از وضعیتهای کششی است. اصول اصلی یاما و نیاما در گسترش درک شما از یوگا و خودتان کمک میکند.
یاما و نیاما فهرست کارهای اجباری نیستند بلکه شیوههایی هستند که آرامش و سعادت درونی و بیرونی را ارتقا میدهند و فرصتی فراهم میکنند تا زندگی خود را متحول کنید.
مسیر تمرین یاما و نیاما با درک و پالایش ابعاد مختلف شخصیت شما آغاز میشود، و به تدریج آشکار میشود، نه به یکباره. در یوگا کل هدفی که دنبال میشود خودسازی است که می توان آن را آزادی نیز نامید.
آگاهی از اصول یاما و نیاما تنها آغاز راه است. برای آنکه این اصول از سطح دانستن به تجربه واقعی و زندگی تبدیل شوند، نیاز به راهنمایی درست و همراهی در مسیر است.
اگر احساس میکنید زمان آن رسیده که این آموزهها را عمیقتر و با راهنمایی استاد پیش ببرید، میتوانید ابتدا درخواست مشاوره دهید. (درخواست مشاوره)
در ادامه این مقاله، به صورت کامل و کاربردی با مفهوم یاما، نیاما و اصول دهگانه آنها آشنا میشوید و یاد میگیرید چطور میتوانید این اصول را در زندگی روزمره خود پیاده کنید.
تفاوت یاما و نیاما در یک نگاه
یاما و نیاما دو اصل مکمل یکدیگر هستند. یکی بیشتر به رفتار ما با دنیای بیرون مربوط میشود و دیگری به رابطه ما با دنیای درون. برای درک بهتر تفاوت ای دو، جدول زیر را ببینید:
موضوع | یاما | نیاما |
مفهوم اصلی | قوانین و انضباط اجتماعی و اخلاقی در ارتباط با دیگران و دنیای بیرون | آیین، قانون و انضباط فردی در ارتباط با خود |
تمرکز | کنترل اعمالی که انرژی حیاتی را به بطالت میکشانند | پرورش درون، پاکسازی و خودشناسی |
جهت | از بیرون به درون | از درون به بیرون |
هدف بنیادین | آزادسازی انرژیهای مسدود شده از طریق اصلاح رفتار با دیگران | تقویت و پالایش انرژی درونی و ایجاد تعادل ذهنی |
اصول پنجگانه | آهیمسا، ساتیا، آستیا، آپریگراها، براهماچاریا | سوچا، سانتوشا، تاپاس، سوادهیایا، ایشوارپرانیدهانا |
نقش در مسیر | پایه و زمینهساز مراحل بعدی یوگا | مکمل یاما و آماده کننده ذهن برای تمرکز و مراقبه |
نتیجه تمرین | کاهش تعارضهای بیرونی و حفظ انرژی | ایجاد آرامش پایدار، وضوح درونی و پذیرش |
یاما چیست؟
یاما یعنی داشتن کنترل بر اعمالی که انرژی حیاتی انسان را به بطالت هزینه میکنند. رعایت اصول یاما کمک میکند که انسان خودکاوی نموده، اعمالش را تصحیح نماید تا انرژی های مسدود شده، آزاد گردیده و فرد با آرامش زندگی کند.
پنج اصل یاما کدامند؟
پنج اصل یاما عبارتند از:
آهیمسا (بی آزاری)
ساتیا (صداقت)
آستیا (عدم دزدی)
آپریگراها (عدم وابستگی)
براهماچاریا (کنترل نیروی حیاتی)
این پنج اصل از قوانین یاما برای این است که از خشونت، دروغ، دزدی، اتلاف انرژی و احساس مالکیت اجتناب کنیم، در ادامه به صورت کامل توصیف کردیم.
آهیمسا: عدم خشونت و آزار
آهیمسا در یاما یکی از اصول مهم ذکر شده در پاتانجالی یوگا میباشد و در آنجا بیشتر از آنکه یک نام باشد بیشتر اشاره به یک روشِ زندگی است در واقع زندگی بر مدار صلح و درونی خالی از هرگونه نفرت و آزار نرساندن نه تنها به انسان بلکه هر جاندار دیگری.
آهیمسا فرصتی است برای کنار گذاشتن خصومت و در عوض ایجاد فضایی در آگاهی خود برای صلح است. در آن فضا، تمام خشم، جدایی و پرخاشگری خود به خود رخت برمیبندند. و شما قادر خواهید بود دیگران را همانطور که هستند بپذیرید.
برای اینکه اهیمسا را در زندگی خود بگنجانید، به تمام نگرشهایی که ممکن است شما را از احساس آرامش باز دارد نگاه کنید. توجه کنید که چند بار در روز تصویر خصمانهای از چیزی یا کسی مثل همسایه، یک همکار، حتی دولت دارید. این افکار خود نوعی خشونت هستند. کافی است از منفی بودن افکار خود آگاه باشید و کمی از آن عقبنشینی کنید. فقط متوجه منفی بودن میتواند به شما کمک کند که افکار را تغذیه نکنید و شما را به سمت آرامش سوق دهد.
برای آشنایی بیشتر با این اصل یاما، مقاله آهیمسا در یوگا را مطالعه کنید.
ساتیا: صداقت و راستگویی
بسیاری از تفاسیر سوتراها این وعده را میدهند که وقتی کاملاً در صداقت و راستگویی قرار گرفتید، هر چیزی که میگویید محقق خواهد شد.
اما مراقب باشید که دیدگاه خود را با حقیقت اشتباه نگیرید. شما باید صداقت و فروتنی داشته باشید تا متوجه شوید که حقیقت ممکن است فراتر از دیدگاه فکری شما باشد. در هر لحظه، باید از خود بپرسید: آیا من حقیقت را میگویم؟ یا فقط نظر و دیدگاهی که از ذهنیتم نشات گرفته را بازگو میکنم؟
ساتیا در یاما از شما میخواهد که به گفتهها و ناگفتههایتان توجه کنید. لازم نیست هر چیزی که در ذهنتان است را بگویید، به خصوص اگر موجب آزار خود و دیگران باشد. غیبت نکنید، حتی اگر اطلاعاتی که میدهید درست باشد. در عوض، فقط از والاترینها صحبت کنید. از کلمات خود برای ارتقای شنونده استفاده کنید. هنگامی که این کار را انجام میدهید، خود را نیز در این فرآیند ارتقا میدهید.
بسیاری از رهجویان معنوی متوجه میشوند که گذراندن زمان در سکوت به آنها کمک میکند تا به تمایز بین عقاید خود و واقعیت موجود توجه کنند. کم کردن وراجیهای ذهنی میتواند به شما کمک کند در ساتیا قرار بگیرید.
آستیا: عدم دزدی
یوگا سوتراها میگویند دزدی نکنید و همه چیزهای خوب به سراغ شما خواهد آمد. از آنجایی که آستیا در یاما معمولاً به معنای خودداری از گرفتن هر چیزی که آزادانه ارائه نمیشود ترجمه میشود، اولین چیزهایی که بیشتر مردم به آن فکر میکنند پول، لباس، غذا و سایر چیزهای ملموس است. اما آستیا چیزهای بیشتری از آنچه در سطح مادی وجود دارد را شامل میشود.
چیزهای زیادی وجود دارد که ممکن است بدزدید!. اگر به جلسهای یا قرار ملاقاتی دیر رسیدید یعنی وقت کسی را دزدیدهاید. ممکن است انرژی کسی را بدزدید. ممکن است شادی کسی را بدزدید. اگر ایدههای دیگران را به عنوان ایدههای خود معرفی کنید، یعنی آنها را دزدیدهاید.
اگر میخواهید آستیا را در زندگی خود بکار ببندید، آنچه را که واقعاً نیاز دارید در نظر بگیرید و اجازه ندهید خواستههای نفسانیتان شما را متقاعد به انجام کارهای بیشتر کند که اسراف و هدررفت را در پی داشته باشد. در خریدها و در تمام تعاملات روزانه به این مورد توجه کنید. به وقت و انرژی دیگران احترام بگذارید، در جایی که اعتبار و ارزش ادن لازم است ارزش قائل شوید، و ببینید که آیا میتوانید بیش از آنچه میگیرید بدهید و ببخشید، و با این کار به ایجاد مهربانی بیشتر در جهان کمک کنید.
آپری گراها: عدم وابستگی
«پری گراها » به معنای وابستگی، احتکار کردن و آزمند بودن است. «آپری گراها» یعنی وارستگی، احتکار نکردن، عدم احساس مالکیّت و عدم وابستگی. به بیان سادهتر رهایی از قید وابستگی مانند وابستگی به اشیای مادی یا نام، آوازه و شهرت، شغل، عقاید و روابط با دیگران. همه این وابستگیها انسان را از اصل و منشأ خویش بازمیدارند.
رعایت آپریگراها به معنای «عدم احتکار» یا «عدم وابستگی» در فرهنگی که بسیار مصرفکننده باشد و طمع و حرص زیاد باشد میتواند دشوار باشد چراکه این اصل رهایی از حرص و طمع و خواستن بیشتر و بیشتر میباشد.
آپریگراها تصمیمی است برای عدم احتکار یا انباشتن کالاها از طریق طمع. قبل از اینکه چیزی به خانه بیاورید، از خود بپرسید: آیا برای نقشی که در زندگی ایفا میکنم به این چیز نیاز دارم؟ به عنوان پدر و مادر؟ به عنوان یک سالک معنوی؟ یا فقط از ترس و طمع خودم چیزهایی را جمع میکنم؟» اگر این سؤالات را در نظر نگیرید، داراییهای شما میتوانند شما را اسیر خود کنند.
وقتی چیزهای زیادی به دست میآورید، باید از آن مراقبت و دفاع کنید. شما شروع به وابسته شدن به آن می کنید و با آن همذاتپنداری میکنید. خیلی راحت است که فکر کنید اینها داراییها و اموال شما هستند، اما حقیقت این است که خر چیزی میآید و میرود و گذراست.
اگر خانههای ما پر از آشغالهای قدیمی است که دیگر برای ما کاربرد ندارند، دیگر جایی برای ورود انرژی جدید وجود نخواهد داشت. این در مورد ایدهها و نگرشهای غیر مادی نیز صادق است. اگر به باورهای قدیمی در مورد خود یا روابط خود بچسبید، یا به شغلی که دیگر به کار شما نمیآید چسبیدهاید، هیچ فرصتی برای حرکت در مسیری متفاوت وجود نخواهد داشت.
اگر میخواهید آپریگراها را در زندگی خود به کار بگبرید، فراوانی را در زندگیتان ببینید و سپاسگزار باشید. اگر سپاسگزار باشید و با آنچه در لحظه دارید احساس رضایت کنید، به چیزهای بیشتری نیاز نخواهید داشت. رها کنید و از رهایی لذت ببرید.
برهماچاریا: اعتدال انرژی
«براهما» اشاره به پروردگار است و «چاریا» یعنی حرکت. حرکت به سوی پروردگار . به معنای دیگر یعنی عفّت ، معنویّت ، تجرّد ، خویشتن داری.
برهماچاریا در یاما معمولا به صورت تجرد تقسیر میشود. اما برای اینکه یوگی خوبی باشید نیازی نیست راهب یا زاهد شوید. بسیاری از افراد تفسیر گستردهتری از این اصل یاما را پذیرفتهاند. این اصل در مورد جلوگیری از اتلاف انرژی از طریق استفاده نادرست از حواس است. وقتی برهماچاریا را تمرین میکنید، اجازه نمیدهید حواس بر رفتار شما سلطه داشته باشد. شما تحت تاثیر حواس پنجگانه نیستید.»
هر چیزی که باعث آشفتگی در ذهن شود و احساسات را تحریک کند، ممکن است به عنوان نقض برهماچاریا تلقی شود: تحریک بیش از حد غذاها، موسیقی بلند، فیلمهای خشونتآمیز، و بله، رفتار جنسی نامناسب. هر چیزی که ذهن و بدن را مختل میکند، زندگی معنوی را مختل میکند.
همه چیز مربوط به یک انرژی است. برهماچاریا از شما میخواهد که این اصل را در نظر بگیرید که انرژی حیاتی خود را صرف چه چیزهایی میکنید. به انرژی مانند پول در بانک نگاه کنید: اگر 100 دلار دارید، نمیخواهید آن را فوراً خرج کنید تا چیزی برای شما باقی نماند. انرژی حیاتی خود را به خوبی مدیریت کنید.
این اصل یاما را در تمام زندگی خود به کار بگیرید. مهم نیست که چه اتفاقی در حال رخ دادن است از خود بپرسید: آیا میتوانم تنش خود را رها کنم و در این لحظه آرامش داشته باشم؟
نگذارید انرژی حیاتی شما با استرس و لحظات پرتنش هدر برود. در تمام لحظات آرامش را به سوی خود دعوت کنید.
نیاما چیست؟
نیاما به مفهوم آیین، قانون و انضباط فردی است. درواقع میتوان گفت که فرد پس ازطی مرحله یاما توانسته است با محیط پیرامون خود به یک تعادل نسبی برسد و حال در مرحله نیاما وقت آن است که بیشتر به خود بپردازد.
در واقع اصول یاما نوعی خودکاوی است و منجر به تصحیح کیفیّت پندار ، گفتار و کردار انسان و آزاد شدن انرژیهای راکد میگردد و در مرحله «نیاما» رابطه خود را با خویش بررسی میکند.
پنج اصل نیاما کدامند؟
پنج اصل نیاما عبارتند از:
سوچا (پاکی)
سانتوشا (قناعت)
تاپاس (ریاضت)
سوادهیایا (خودشناسی)
ایشواراپرانیدهانا (تسلیم به خداوند)
این پنج اصل از قوانین نیاما هم برای این است که نظافت و رضایت را در زندگی داشته باشیم، خود را از طریق گرمای (تاپاس) پالایش کنیم، به طور مداوم عادات خود را مطالعه و رعایت کنیم و سرسپرده چیزی برتر از خود باشیم، که در ادامه به توضیح هر کدام به صورت کامل پرداختیم.
سوچا: پاکی
خلوص و پاكیزگي درسه بعد جسمی، ذهنی و روحی اتفاق میافتد و عبارتند از:
- سوچای جسمی
- سوچای ذهنی
- سوچای روحی
سوچای جسمی:
از دیدگاه یوگا جسم انسان اقامتگاه روح اوست و به همین دلیل جایگاهی مقدس به شمار رفته و میباید مدام آن را پاکیزه نگاه داشت تا رشد مادی و معنوی امکانپذیر گردد. پاکسازی جسمانی در یوگا دربرگیرنده اصول بسیار گستردای است.
سوچای ذهنی:
اولین دلیل برای پاکسازی ذهنی همسویی ذهن با بخش معنوی وجود است. ذهن انسان پلی است میان جسم و روح او و اگر روان انسان مانند آینه شود توان آن را خواهد داشت تا بازتاب انرژی غیرمادی روح را در خود دریافت کند.
سوچای روحی:
آگاهی گرد و غبار آینه روح را مدام پاک میکند و استقرار در آگاهی باعث درخشش این آینه میشود. این آگاهی را میتوان از طریق عبادت به دست آورد. عبادتی که از روی نفس پرستش انجام میگیرد عملی است که میتواند آینه روح را پاک کند و بخش روحی را همیشه شفاف و درخشان نگاه دارد.
سانتوشا: خرسندی، قناعت یا رضایتمندی
رضایت یعنی قانع بودن به آنچه در زندگی هست. رضایت امیال را کم میکند. این پذیرش واقعیتها به شخص شادی و تعادل ذهنی میدهد. هنگامی که انسان در درون خود احساس رضایت را تجربه میکند، فضای ذهنی او مثبت میشود، نیروهای بالقوه درونی بارزتر و شکوفاتر میشوند.
در ترجمه یوگا سوتراها، سانتوشا نیاما را به عنوان بزرگترین شادی تفسیر میکنند. این شادی اصیلی است که با لحظات سخت زندگی، بیعدالتی، سختی یا بدشانسی متزلزل نمیشود. سانتوشا در واقع به معنای پذیرش زندگی همانطور که هست میباشد. از آنچه به سوی شما در هر لحظه میآید استقبال کنید و بپذیرید.
شما نمی توانید به دنبال رضایت بدوید. این رضایت و خرسندی است که باید شما را پیدا کند. تنها کاری که میتوانید انجام دهید این است که سعی کنید برای آن فضای لازم را فراهم کنید.
اگر ذهن خود را از اینکه مدام بخواهید شرایطتان متفاوت باشد، رها کنید، آسودگی خاطر پیدا میکنید. البته به این معنا نیست که نمیتوانید واقعیت خود را تغییر دهید. اما فقط برای یک لحظه، آیا میتوانید جنگ با واقعیت را رها کنید؟ اگر این کار را کنید، میتوانید واضحتر و شفافتر فکر کنید و در ایجاد تفاوت مؤثرتر باشید.
تاپاس: ریاضت، انضباط
تاپاس در نیاما را بهعنوان «انضباط شخصی»، «تلاش» یا «آتش درونی» ترجمه کردهاند، و یوگا سوتراها نشان میدهند که وقتی تاپاس در حال عمل است، گرمایی که تولید میکند هم ناخالصیها را میسوزاند و هم جرقههای الوهیت را در درون ایجاد میکند.
برای توضیحات بیشتر میتوانید مقاله تاپاس در یوگا را مطالعه بفرمائید.
سوآدهیایا: خویشتنشناسی، شناخت نقاط قوت و ضعف درخود
خوشبختی طبیعت ماست و آرزوی آن اشتباه نیست. اشکال کار این است که وقتی خوشبختی در درون است، آن را در بیرون جستجو کنیم. برای بهره بردن از چشمه خوشبختی که در درون هر یک از ما نهفته است، سعی کنید سوآدهیایا در نیاما را به کار بگیرید، هنر نگاه کردن به درون و پرسیدن این سوال که: من کیستم؟
بخشِ اول واژه، یعنی «سوا» به معنای «خویشتن» است. بخشِ دوم، یعنی «دهیایا» مشتق از فعلی با ریشه «دهیای» میباشد که معنیِ تعمق کردن، اندیشیدن، یادآوری کردن، یا به خاطر آوردن میدهد. این مفهوم که به معنی «مطالعۀ خویش» است، منجر به کشف خود میشود.
ایشواراپرانیدهانا: تسلیم و سرسپردگی
ایشـواراپـرانـیـدهانا مرکب از دو جزء است یکی ایشوارا به مـعنی «خدا» و دیگری پرانیدهـانـا به معنی «دل سپاری» و «تسلیم و مجاهدت». سپردن تمام کارها و امور به خدا و به تمامی گردن نهادن به خواست او است. ایشوارپرانیدهانا ذکر و تکرار نامهای خداوند و پناه بردن به خداوند است. دعا و ستایش خداوند نه تنها احساس حضور او بلکه درک همبستگی و اتحاد با او از درون است.
در یوگا سوتراها آمده است که رهایی - بالاترین خوشبختی - فقط از عشق به خدا، ارتباط با او و تسلیم شدن به او به دست میآید.
نیازی نیست که یاما و نیاما را به ترتیب انجام دهید تا در آخر به ایشواراپرانیدهانا برسید، در هر لحظه به جستجو و درک ذات برتر بپردازید.
در دنیای پرچالش امروز، اصول نیاما میتوانند ابزار ارزشمندی برای بهبود سلامت روان و افزایش کیفیت زندگی باشند. برای مثال، سوچا (پاکسازی) به پاکسازی ذهن از استرسهای روزمره و ایجاد وضوح فکری کمک میکند، و تاپاس انگیزه و انرژی لازم برای پیگیری اهداف را تقویت میکند. این اصول، تعادلی میان دنیای درونی و بیرونی ایجاد میکنند و به افراد امکان میدهند ارتباطی عمیقتر و آگاهانهتر با خود و جهان پیرامون برقرار کنند.
نتیجهگیری
اصول یاما و نیاما، پایه و اساس مسیر یوگا هستند. این اصول تنها مجموعهای از توصیههای اخلاقی نیستند، بلکه شیوهای برای زیستناند؛ شیوهای که به انسان کمک میکند از پراکندگی انرژی، آشفتگی ذهن و تعارضهای درونی فاصله بگیرد و به سوی تعادل، وضوح و آرامش پایدار حرکت کند.
رعایت این اصول دهگانه، به تدریج کیفیت حضور انسان را در زندگی تغییر میدهد. صلح درونی، روابط سالمتر، پذیرش عمیقتر خود و ارتباط صادقانهتر با هستی، از ثمرات طبیعی این مسیر هستند.
با این حال، دانستن این اصول به تنهایی کافی نیست. یاما و نیاما باید از سطح ذهن به تجربه زیسته تبدیل شوند. این تحول معمولاً در فضای هدایت و همراهی صحیح امکانپذیر میشود.
اگر احساس میکنید زمان آن رسیده که این آموزهها را عمیقتر و اصولیتر پیگیری کنید، گام نخست میتواند درخواست مشاوره باشد تا مسیر مناسب شما مشخص گردد.
دوره های ویژه
همچنین بخوانید!
دیدگاه کاربران
توجه!
برای ارسال دیدگاه خود، لازم است وارد حساب کاربری خود شوید. ورود یا ثبتنام
هنوز دیدگاهی ثبت نشده